Anasayfa      |      Tarihçe      |      Vizyon      |      Misyon      |      Teknik Servis      |      İletişim
 
     Pazar, 22 Ekim 2017
TEMSİLCİLİKLER
Convertech DAY
Eae EPPLE
Ferag Flint Group
Folex GMG Color
KBA Kodak
3M Perfecta
Praxair Recyl
D.W. Renzmann Rogers
Rotec Techkon
Q. I. Press Control  
YATIRIM ÇEŞİTLERİ VE DOĞRU YATIRIM DÜŞÜNCESİNİN SORGULANMASI

Yazdır E-posta

Cafer KÖROĞLU
Matbaa Mühendisi

YATIRIM ÇEŞİTLERİ VE

SEKTÖRDEKİ DOĞRU YATIRIM DÜŞÜNCESİNİN SORGULANMASI

Yatırım, finansal araçlar kullanarak uzun süreli mal ve hizmet  tedariki şeklinde tanımlanmaktadır. Yatırım çeşitleri üç madde halinde açıklanabilir.

1- Gayri menkul ve makine ekipman yatırımı (Arsa, Bina, Makine Tesis v.b.)
2- Finans yatırımı (Katılımlar (Hazine bonosu, fon vb.), en az 4 yıl vadeli kiralamalar)
3- Malzeme dışı yatırımlar
     • İşletme hakları (Patent, Lisans, İsim hakkı)
     • Pazarlama yatırımı (Reklam, Promosyon satışları)
     • Personel( Mesleki eğitim, Meslek içi eğitim, Sosyal aktiviteler) 

Bu makalede yatırım çeşitlerinden birincisi ve özelde de, sektörümüzle yakından ilişkisi olan makine yatırımı irdelenecektir. Ayrıca yatırım düşüncesinin şekillenme aşamasında yatırımcıya yönelik sorular ile bu sorulara doğru cevap arama çabalarıyla birlikte konu, bir bütünlük içinde farklı bakış açılarıyla ele alınacaktır.

“Neden makine yatırımı yaptınız? ” sorusuna birçok makul cevap almak mümkündür. Ancak bu soruya direkt cevap vermeden önce yatırım çeşitlerine göz atmak yerinde olacaktır.

a) Yenileme yatırımı: Kullanım ömrü dolan bir makinenin yerinin, aynı niteliklere sahip bir diğer makine tarafından doldurulması.

Bu tür yatırımdaki ana düşünce, yıllanan makineden kaynaklanan üretim kapasitesindeki düşüşü engellemek ve yeni makine yatırımıyla toplam üretim kapasitesini arttırma hedeflenmektedir. Bazen, işletme sahibi yeni makineye yatırım yerine, geniş çaplı tamir ve parça değişimini tercih etmektedir. Bu iki seçeneğin arkasında iki farklı işletme yönetim felsefesi bulunmaktadır.

b) Büyüme yatırımları: Nicel kapasitenin yeni makine alımlarıyla büyütülmesi.

Örneğin baskı atölyenizde iş hacminizin büyümesine paralel olarak mevcut 4 renkli baskı makinenizin yanına bir yenisini eklemek. Bu yatırım yapılırken, ya aynı makine yada daha yüksek kapasiteli makineler tercih edilebilmektedir. Buradaki temel amaç, mevcut makinelerle yetersiz olan üretim kapasitesini yeni makinelere yatırım yaparak üretime takviye yapmaktır.
   
c) Kalite kapasitesini genişletme: Böylesi bir yatırım yapılırken öncelikle ürün kalitesinin iyileştirilmesi ve yeni ürün çeşitliliği hedeflenir.

Bu yatırımdaki temel hedef piyasada sağlam bir yer edinmek ve müşteriye ‘yok’ sözcüğünü kullanmayarak iş hacminin genişletilmesidir. Bu yatırımlar başarıyla gerçekleştiği takdirde eski müşteriler ‘sadık müşteri’ konumuna yükselirken, yeni müşterilerin kazanımı söz konusudur.

d) Rasyonel yatırım: Bu yatırım şekline makul, akla yatkın yatırım da denmektedir.

Bu yatırım çeşidinde ihtiyaca cevap vermeyen düşük kapasiteli makinenin yerine yüksek kapasiteli makineye yatırım yapılarak sorun çözülür. Örneğin saatte 8- 10.000 tabaka baskı hızına sahip bir ofset baskı makinesinin yerine saatte 18.000 tabaka baskı yapan Rapida 105 üniversal gibi bir makinenin işletmeye kazandırılması bu yatırım çeşidine örnek verilebilir.
 
e) Verimliliği arttırıcı ve personel sayısını azaltıcı yatırım:
Bu yatırım çeşidine örnek olarak kitap ciltleme v.b. işler yapan işletmenin daha önce birçok işçi ile gerçekleştirdiği üretimi tam otomatik makine yatırımı ile hem seri üretime geçmek hem de işçi giderlerinin azaltılması hedeflenmektedir. Bu yatırım işverenin acımasız piyasa koşullarında rekabetini kolaylaştırırken, diğer yandan niteliksiz iş gücü istihdamını olumsuz yönde etkiler.
 
f) Yasal yükümlülüklerden dolayı yapılan yatırım:
Bu başlık altındaki yatırımlar yasal zorlamalar ve işveren yükümlülüklerinin yerine getirilmesi çerçevesinde ele alınmaktadır. Daha çok güvenlik, hijyen ve hastalıklardan koruma hedefleri sayılabilir. Bunlara ilaveten çevreyi koruma, gürültüden korunma, emisyon, atık su koruması ve son zamanlarda önemi gittikçe artan zararlı sera gazlarını önleyici veya bu gazların oranını düşürücü makine ve ekipmanlarına yapılan yatırımlar bu başlık altında toplanabilir.

Yatırım kararlarının alınmasında hedef fonksiyonu son derece önemli bir rol oynar. Hedef fonksiyonları, yatırımın çeşidine göre en büyük ile en küçük oranda değişen oranlarda alınacak kararları olumlu ya da olumsuz etkiler. Hedef fonksiyonlarının somut tanımı, faydalanılan bilgi derecesi ve bir yatırım için yapılan toplam harcamaya bağlıdır. Hedef fonksiyonları,

• Nominal(itibari) hedef fonksiyonu,
• Ordinal(sıra) hedef fonksiyonu,
• İnterval(aralıklı) hedef fonksiyonu ve
• Kesin değerli hedef fonksiyonu şeklinde birbirinden ayrılır.

Nominal hedef fonksiyonu: Burada toplam yatırım hacminde amaçlar doğrultusunda bir paylaşım yapılır. Örneğin reklam, yeni bina veya yeni makine vb. Hangi amaç için ne kadar YTL,  amaca uygun şekilde kullanmalı gibi sorulara hemen cevap verilemez. Bu durumda ölçüm değerlerinde yararlanılarak geçmişe ait rakamlar ve ortalama değerlerden yola çıkılarak doğru bir taksim yöntemi tercih edilir.

Ordinal hedef fonksiyonu: Bir diğer girişimci grup, yatırım kararını alırken öncelik ve önem sırasına göre hareket eder. Daha önce yapılan yatırımlar ile yapılan karşılaştırmalar yatırımcının karar almasında yardımcı bir etkendir.

İnterval hedef fonksiyonu: Yatırım projelerinin farklı üstünlükleri belirtilerek çeşitli kategorilere ayrılır. Yüksek üstünlük ve öncelikli projeler ve düşük öncelikli projeler şeklinde gruplara ayrılır.

Kesin değerli hedef fonksiyonu: Bir yatırımın değerinin gerçek bir sayı ile ifade edilmesine denir. Örneğin bir yıl içindeki ilave kazançların belli bir yatırım için kullanılması.

Yukarıda yatırım çeşitleri ve yatırım düşüncesini etkileyen hedef fonksiyonlarına kısaca değinildi. Girişimcinin doğru yatırım hedefine ulaşmada kendisine yönelteceği, yol gösterici, sorgulayıcı sorular ve bu sorulara verilecek mantıklı cevaplar son derece akıllıca bir davranış olacaktır. Yatırımcının bu yatırım sonucunda, piyasada oluşacak yeni konumuna yönelik bazı soruları şu şekilde sıralayabiliriz:

- Yeni makinenin kapasitesi çok yüksek mi, yoksa birkaç müşteriyle dolacak mı? Bir diğer konu: Uzun vadedeki teslimat şartları mı geçerli olacak yoksa yeni bir görüşme yapılacak mı?
- Yeni yatırımla pazardaki konumunuz sizi rakiplerinize karşı daha güçlü duruma getirecek mi?
-  Ürünleriniz ve hizmetlerinizin müşteriden yana olması için piyasa eğilimlerini göz önünde bulunduruyor musunuz?
- Yeni makineyle üretilen ürünler kullanım süresi boyunca aynı kalitede olacak mı?
- Alınan makineye kusursuz servis ve yedek parça hizmeti garanti ediliyor mu?
Yatırımcı bu sorulara makul cevaplar alabiliyorsa yatırıma karar yönünde bir adım daha ileri atmasında herhangi bir sakınca gözükmemektedir.

Yapılacak makine yatırımının karlılık açısından ele alındığında yatırımcının aşağıdaki benzer sorulara cevap araması yerinde bir davranış olacaktır.

- Verimliliği arttırmak için bir yatırım yapılması durumunda: Yatırımdan sonraki işletme giderleri, yatırım yapılmadan önceki işletme giderlerinin daha da altında olacak mı? (malzeme, iş gücü,imalat)
- Yeni makineyle üretilen ürünler gerçekten karlı mı?
- Yeni makinenin verimliliği gerçekten tam olarak biliniyor mu?

Ayrıca finansal faktörlere yönelik can alıcı sorulara da doğru cevaplar bulmak yatırımcı için hayati önem taşımaktadır.Bu soruları da şu şekilde sıralamak mümkündür:

- Bütün sermaye harcamaları bütçelenmiş ve kontrol edilmiş mi?
- Uzun dönem finansman bütçesindeki bütün sabit masraflar göz önünde bulunduruldu mu? (kar, hisse senetleri verimi, rant vs.)
- Finansal bütçe, zamanında ödemelerin ve beklenen gelirlerin farklı noktalarını (özellik ve yönlerini) yansıtabiliyor mu?

Son olarak da alınacak makinenin teknik ihtiyaçları ile ilgili bazı sorulara da mutlaka ikna edici cevaplar bulmak gereklidir.

- Yeni makine teknolojisinin kullanım ömrünü tamamlamadan önce işlerliğini kaybedip kaybetmeyeceği kontrol edildi mi?
- Makinenin benzer bir işletmede halen kullanılıp kullanılmadığı kontrol edildi mi? Bununla ilgili referanslar var mı?
- Satış sonrası servis desteği hızlı ve güvenilir mi?
- Beklenilen giderler hizmet-bakım için öngörülebilir mi? Bakım hizmetleri de giderlere dahil mi?
- Garanti kapsamındaki süredeki hizmetlerin çerçevesi tamamen net mi?

Bu anlamda akla ilk gelen, genel birkaç sorudan bazıları yukarıda belirtilmiştir. Bunun dışında herhangi bir girişimci kendi özel konumu, finans yapısı ve rekabet gücü ile ilgili daha farklı soruları gündemine alıp, bu soruların cevapları doğrultusunda yatırımına yön verebilir. Ancak globalleşen dünyamızda birçok girişimcinin yatırım fikirlerinin şekillenmesinde benzer argümanlar ortaya çıkmaktadır. İşte buna iki farklı örnek verecek olursak: Malezya Jahor Bahru’daki Linocraft Printers firması bu yılın başlarında KBA Rapida 105 universal ofset baskı makinesine yatırım yaptı. Pazarlama müdürü Andrew Tan Woon Chay bu yatırımla ilgili düşüncelerini şöyle ifade ediyor: “ Biz basılı mamullerimizin kalitelerini iyileştirmeye devam etmek ve kapasitemizi yükseltmek için KBA Rapida 105 universal gibi bir makineye ihtiyaç duyduk. Makine, özelikle yüksek kaliteli ambalaj baskısında kendini göstermektedir. Zira, basılı mamullerimize istisnasız olarak laklama ile değer katılmaktadır. Makine, teslimattan sonra sadece dört hafta içinde üretime başladı. Baskı eğitimi ve servis hizmetleri örnek gösterilecek nitelikte idi.”

Kısa süre önce 5 üniteli KBA Rapida 105 universal ofset baskı makinesine yatırım yapan Ankara’daki Omay Ofset’in sahibi Engin Oğuz Pişkin bu yatırımla ilgili düşüncelerini şu cümleler ile özetlemektedir: “ Makinenin mekaniksel ve elektroniksel yapısını oldukça güven verici bulduk. Özellikle baskı yatay şaft, konik dişlinin olmaması ve titreşimsiz tahrik bizi çok etkiledi. Hassas ve sağlam ünite yapısı ile birlikte alt bölümün tek parça halinde dökülmüş olması baskı kalitesini önemli yönde etkileyen son derece önemli bir unsurdur. Makinenin bu muazzam yapısıyla gerek düşük gramajlı  ve özellikle de yüksek gramajlı karton baskılarında kalite standartlarının rahat şekilde optimizasyonu ile problemsiz üretim yapmaktayız. Yüksek kaliteli basılı işler neticesinde müşteri portföyümüzde olumlu gelişmeler gözükmektedir. Gerek KBA’nın ve gerekse Dereli Graphic’in bizlere sunduğu hızlı  güvenilir servis kalitesinden dolayı çok memnunuz.”

Dünyanın bu çok farklı iki coğrafyasında yer alan bu örneklerde de anlaşıldığı gibi, yatırımcı güven, istikrar, yüksek kalite ve yapılacak yatırımın piyasadaki mevcut pozisyonu rakiplerine karşı bir adım ileriye taşıyacak özellikte olmasına azami önem verilmektedir.

 
< Önceki   Sonraki >
( v.3.5.75 ) Copyright © 2017 Dereli Graphic A.Ş. All Rights Reserved. | Bu siteyi kullanmanız; kullanım şartlarını kabul ettiğiniz anlamına gelir.